dramadriehoek roskam blikopener den depressie conflict workshop coaching coach perfectionisme teamcoaching levensfasen haag kleurendenken teambuilding burnout john training

levensfasen blikopener coach conflict kleurendenken teamcoaching coaching teambuilding training roskam workshop john depressie dramadriehoek burnout den haag perfectionisme

dramadriehoek training roskam teamcoaching burnout kleurendenken levensfasen den coaching coach teambuilding blikopener perfectionisme conflict haag depressie workshop john

blikopener teambuilding kleurendenken coaching roskam haag burnout teamcoaching den training depressie perfectionisme dramadriehoek coach workshop john levensfasen conflict

conflict workshop coaching coach depressie levensfasen teambuilding haag training blikopener burnout kleurendenken john perfectionisme dramadriehoek roskam den teamcoaching

blikopener workshop haag burnout kleurendenken den teambuilding dramadriehoek conflict teamcoaching coaching coach perfectionisme roskam depressie levensfasen training john

teamcoaching conflict burnout den haag roskam perfectionisme training blikopener teambuilding coaching coach depressie workshop dramadriehoek levensfasen john kleurendenken

Een blik op bevlogenheid

Afgelopen week werd ik door een vriend getrakteerd op een etentje met als ‘toetje’ een bezoek aan een theaterconcert van de Golden Earring! En wat voor concert, de mannen van ‘de Earring’ speelden het dak er compleet af en, behalve aan de haarkleur van Cesar en George, is er in hun performance nog helemaal niets te merken van enige sleetsheid. Terwijl de mannen al meer dan 40 jaar in het vak zitten! Mijn vriend en ik bespraken dit tijdens de pauze en we waren van mening dat dit, naast het feit dat het alle vier natuurlijk geweldige muzikanten zijn, toch vooral te maken moest hebben met hun onuitputtelijke bevlogenheid en liefde voor hun vak. Bevlogenheid die maakt dat ze er elk concert weer vol energie tegenaan gaan en het publiek op de banken krijgen. Ik hoop dat ze dat de komende jaren nog blijven doen, at least another 45 months to go!

Wat is bevlogenheid eigenlijk?
Bevlogenheid is een positieve toestand van opperste voldoening die gekenmerkt wordt door vitaliteit, toewijding en absorptie. Vitaliteit gekenmerkt door bruisen van energie, zich sterk en fit voelen, lang en onvermoeibaar met werken door kunnen gaan en beschikken over grote mentale veerkracht en dito doorzettingsvermogen.

Golden earing Toewijding heeft betrekking op een sterke betrokkenheid bij het werk; het werk wordt al als nuttig en zinvol ervaren, is inspirerend en uitdagend, en roept gevoelens van trots en enthousiasme op. Absorptie, ten slotte, heeft betrekking op het op een plezierige wijze helemaal opgaan in het werk, er als het ware mee versmelten waardoor de tijd stil lijkt te staan. Dit verschijnsel wordt ook wel ‘Flow’ genoemd. Bevlogen werknemers bruisen dus van energie en zijn sterk betrokken bij het werk dat ze als nuttig en zinvol ervaren.

Het werk inspireert en daagt uit, het roept gevoelens op van trots en enthousiasme. Ze maken zich moeilijk los van het werk, niet omdat ze van zichzelf door moeten werken, maar omdat ze door willen werken. Het werk is namelijk leuk en plezierig. Bevlogenheid is gemakkelijk te herkennen. Bevlogen mensen nemen initiatief en zijn proactief. Bovendien voelt de bevlogen werknemer zich prima thuis in de organisatie. Werknemer en organisatie hebben elkaar wat te bieden.

Het is een misverstand om te veronderstellen dat niet iedereen bevlogen kan zijn. Dat kan juist wel. Een belangrijke voorwaarde voor bevlogenheid is de aansluiting op de energiebronnen in het werk. Dit verschilt per persoon. Voor de één zijn gezelligheid en het werken in een goed team een belangrijke bron. Een ander haalt energie uit de mogelijkheid zich binnen het bedrijf te ontwikkelen of uit het mee kunnen praten of voldoende feedback krijgen. Vallen energiebronnen weg, dan vermindert de bevlogenheid.

Misschien klinkt de term ‘bevlogenheid’ jou wat verheven in de oren. Waar het in de basis om gaat zijn vitale medewerkers die met passie hun werk verrichten. Dus geen van 9 tot 5 mentaliteit, maar er met hart en ziel voor gaan, proberen het beste uit jezelf te halen en samen met collega's kwaliteit leveren. Ze zijn competent, innovatief en hebben vertrouwen in hun eigen kunnen. Bevlogen medewerkers wachten niet af maar nemen het heft in eigen handen en weten hun collega's mee te krijgen.

De bevlogen werknemer
Onno houdt van zijn werk en kan er heel enthousiast over vertellen. Hij stort zich iedere dag weer vol overgave op zijn werk en is er op een gedreven manier mee bezig. Hij vindt zijn baan spannend, uitdagend en leuk en doet veel meer dan strikt genomen van hem wordt gevraagd, gewoon omdat hij dat leuk vindt. Onno kan op zijn werk zijn ei goed kwijt en heeft het gevoel dat hij steeds nieuwe dingen leert. Alhoewel hij altijd druk is en met hart en ziel opgaat in zijn werk voelt hij zich zelden of nooit moe of uitgeput. Integendeel, werken lijkt hem juist energie te geven en hij staat elke dag dan ook weer fris in de startblokken. Zelfs als het af en toe een keertje tegenzit houdt hij de moed erin en weet van geen ophouden. Onno voelt zich erg betrokken bij zijn werk en vindt dat hij interessante en belangrijke dingen onder handen heeft. Toch kan hij ook op tijd ontspannen en weet hij zijn werk te relativeren. Alhoewel hij gewoonlijk helemaal opgaat in zijn werk zijn er ook andere dingen in het leven waar Onno met volle teugen van kan genieten. Onno’s motto: 'Werken is fun'!

Bevlogenheid werkt zelfversterkend. Een werknemer die goed is aangesloten op zijn energiebronnen en veel zelfvertrouwen heeft, functioneert steeds effectiever. Dat dwingt bij de omgeving weer respect en complimentjes af. Dat versterkt opnieuw het gevoel van bevlogenheid. Dit zorgt er uiteindelijk voor dat bevlogen mensen beter in de markt liggen. Zij scoren niet alleen hoger bij het eigen management, maar staan ook sneller in de belangstelling van andere organisaties. Iedere werkgever heeft baat bij bevlogen medewerkers. Ze zijn niet alleen veel productiever maar ook nog eens veel klantvriendelijker.

Lampen Werkgevers en managers hebben een cruciale rol bij het stimuleren van de bevlogenheid onder werknemers. Dat kan vooral door zelf het voorbeeld te geven. Een weinig bevlogen manager werkt niet bepaald stimulerend. Daarnaast moeten zij er voor zorgen dat de ‘fit’ tussen werknemer en werk optimaal is. Vergelijk het met een gloeilamp: een gloeilamp met een verkeerde fitting kan nooit licht geven, ook al is deze verder prima in orde. Het is aan de manager om ervoor te zorgen dat de lamp in de juiste fitting komt.

Bevlogenheid en burnout
Bevlogenheid en burnout zijn twee tegengestelde polen van werkgerelateerd welbevinden, waarbij bevlogenheid wordt opgevat als de positieve pool en burnout als de negatieve pool. Dat burnout en bevlogenheid twee typen werkbeleving zijn die lijnrecht tegenover elkaar staan blijkt uit het feit dat bevlogen werknemers gekenmerkt worden door het nemen van initiatief wanneer ze vast dreigen te lopen op hun werk, terwijl opgebrande werknemers zich een speelbal van de omstandigheden voelen en eerder passief afwachten. Bevlogen werknemers zorgen er bovendien voor dat ze hun eigen positieve feedback genereren, opgebrande werknemers blijken hiertoe niet in staat en zitten gevangen in een negatieve spiraal. Ten slotte is er bij bevlogenheid sprake van congruentie tussen datgene wat de betrokkene belangrijk vindt en datgene waar de organisatie voor staat; bij burnout komen deze wederzijdse waarden en normen juist niet overeen.

Waarom hebben we bevlogen werknemers nodig?
Het antwoord op deze vraag is even kort als simpel: omdat ons werk is veranderd. Het komt er in feite op neer dat er steeds meer gevraagd wordt van werknemers. Een steeds groter gedeelte van hun "wezen" is betrokken bij de uitvoering van het werk. Was het vroeger zo dat "de werkende mensch" zijn spierkracht ter beschikking stelde en het denken aan de baas overliet, nu moeten er grote hoeveelheden informatie worden verwerkt en dat gaat nu eenmaal niet zonder er bij na te denken. Zo werken ook bouwvakkers en boeren niet langer op de automatische piloot maar met elektronische apparatuur om cement te mengen en koeien te voeren. Anderen hebben in hun werk vooral met mensen te maken: in Nederland werkt ruim 70% in de dienstverlening. Dat betekent dat je je in moet leven in de klant, vriendelijk moet zijn en je irritaties moet onderdrukken. Oh ja, je moet natuurlijk ook niet over je heen laten lopen: dus enige mate van assertiviteit is ook aan te bevelen. Kortom, in plaats van met hun handen (lichamelijke arbeid), werken de meeste mensen tegenwoordig met hun hoofd (cognitieve arbeid) of met hun hart (emotionele arbeid). En dat gaat nu eenmaal een stuk beter als je bevlogen bent.

Veranderingen in de werkomgeving
Naast de inhoud van het werk zelf, is ook de werkomgeving sterk veranderd, met name in sociaal opzicht. Zo is teamwork alom tegenwoordig. Er zijn nauwelijks nog mensen te vinden die hun werk in ‘splendid isolation’ doen, een enkele kunstenaar daargelaten. Dat betekent dus dat mensen steeds meer afhankelijk zijn van anderen op het werk. Daar komt nog eens bij dat die anderen steeds meer "anders" worden. De diversiteit op de werkvloer neemt toe getuige het groeiend aantal vrouwen, arbeidsgehandicapten, ouderen, chronisch zieken, allochtonen, deeltijders, telewerkers, flexwerkers en vrijwilligers. Een bevlogen medewerker heeft de sociale vaardigheden in huis om hiermee om te gaan.

Werd het werk vroeger gekenmerkt door stabiliteit, vandaag de dag is ‘niets zo stabiel als verandering’. Stilstand is achteruitgang in onze sterk competitieve maatschappij. Organisaties moeten voordurend innoveren om hun hoofd boven water te houden. Voor werknemers betekent dit dat een creatieve inbreng van hen wordt geëist. Het simpelweg uitvoeren van een opdracht voldoet niet langer. In plaats daarvan moet er continu worden gewerkt aan nieuwe producten en diensten en aan kwaliteitsverbetering. En inderdaad, bevlogen werknemers zijn creatiever en innovatiever dan hun minder bevlogen collega's.

Japanners zijn minder bevlogen dan Nederlanders
Japan is na de Verenigde Staten, maar voor Duitsland en China, nog steeds de tweede economie ter wereld. Al decennia lang slaagt Japan er in om met zijn producten de wereld te veroveren. Hebben Japanse firma's zoals Toyota ons niet verrijkt met "total quality management" (TQM) en zijn de Japanners geen meesters in "Just in Time Management" (JIT)? Nou, dan moeten Japanse werknemers toch wel heel erg bevlogen zijn. Niets blijkt echter minder waar!

Uit vergelijkend onderzoek naar bevlogenheid in ruim 15 verschillende landen blijkt dat Japan veruit het laagst scoort als het gaat om bevlogenheid. De oorzaak? Japanse werknemers zijn heel perfectionistisch van aard en nooit tevreden met het resultaat. Het kan namelijk altijd beter. Vandaar ook dat zaken als TQM en JIT uit Japan komen. Het kan immers altijd beter en sneller. Dit streven past naadloos in de Japanse cultuur. Verder ligt de nadruk op de Japanse werkvloer op harmonie in de groep. Als je te positief of bevlogen bent dan onderscheid je jezelf van de rest van de groep (weliswaar in positieve zin, maar toch). Het is niet de bedoeling dat je 'anders' bent dan de andere groepsleden. Iedereen hoort gelijk te zijn en een positievelling past niet in de groep.

Het feit dat bedrijven in hoog tempo veranderen, betekent dat er de nodige onzekerheid wordt opgeroepen. Hoe ziet mijn werk er in de toekomst uit? Heb ik mijn baan over een jaar nog wel of sta ik op straat? Wat moet ik kunnen en kennen om attractief op de arbeidsmarkt te blijven? Het kunnen omgaan het deze vragen vereist dat men stevig in zijn schoenen staat, flexibel is en over het nodige zelfvertrouwen beschikt. Maar dat niet alleen, ook vergt het dat men tijdig initiatief neemt en proactief aan de weg timmert om bij te blijven. Bijvoorbeeld door cursussen te volgen of actief te netwerken. Ook daarin zijn bevlogen werknemers goed.

Een laatste belangrijke verschuiving in het werk is die van externe supervisie en controle naar zelfcontrole. Het zijn niet langer meer de prikklok en de baas die respectievelijk de werktijd en de werkinhoud dicteren, maar het is de werknemer zelf die daarover beslist. Uit periodieke enquêtes die door TNO worden gehouden blijkt dat de autonomie van de Nederlandse werknemer de afgelopen twintig jaar gestaag is gegroeid. Op zich is dit een positief gegeven omdat we weten dat autonomie samenhangt met gezondheid en welbevinden. Er is echter ook een "maar" aan deze ontwikkeling. Namelijk, je moet wel met die autonomie om kunnen gaan. Dat wil zeggen werknemers dienen over voldoende zelfmanagementvaardigheden te beschikken. Veel mensen moeten tegenwoordig hun eigen baan vormgeven omdat een gedetailleerde taakomschrijving ontbreekt: slechts de "targets" zijn voorgeschreven, hoe die bereikt moeten worden, dat zoekt de werknemer zelf maar uit. Wederom - het verhaal begint eentonig te worden - zijn bevlogen werknemers goed in staat om zichzelf te managen.

Tot slot
Nu zul je je waarschijnlijk afvragen of het alleen maar rozengeur en maneschijn is met die bevlogen types. Natuurlijk niet. Er liggen wel degelijk gevaren op de loer. De relatie tussen bevlogenheid en burnout is namelijk best complex. Want het lijkt er sterk op dat burnout en bevlogenheid elkaar in de tijd kunnen afwisselen, dat wil zeggen dat bevlogen werknemers, als zij losraken van hun energiebronnen, kunnen opbranden maar andersom kunnen opgebrande werknemers, als ze weer in contact komen met hun energiebronnen, ook weer bevlogen raken.

Daarnaast is, wanneer werknemers van nature moeite hebben om grenzen te stellen en wanneer ze in een competitieve werkomgeving terecht komen, de kans op werkverslaving groot. Men komt dan letterlijk niet meer los van het werk. En hoe leuk werken ook kan zijn, dat is niet gezond. Een goede werk privé balans, een sociaal netwerk en voldoende ontspanningsmogelijkheden buiten het werk zijn dus essentieel om te voorkomen dat bevlogenheid uiteindelijk toch leidt tot een burnout.