workshop coaching teamcoaching training coach teambuilding den levensfasen kleurendenken depressie roskam perfectionisme blikopener john conflict dramadriehoek burnout haag

conflict burnout training roskam blikopener perfectionisme coach workshop teambuilding kleurendenken levensfasen coaching depressie den john teamcoaching haag dramadriehoek

perfectionisme blikopener haag burnout training levensfasen workshop teamcoaching kleurendenken den roskam coaching coach john conflict depressie teambuilding dramadriehoek

roskam perfectionisme workshop coaching blikopener levensfasen depressie teamcoaching kleurendenken teambuilding burnout den dramadriehoek training conflict coach john haag

perfectionisme dramadriehoek roskam teamcoaching john haag levensfasen coaching blikopener conflict workshop den kleurendenken coach burnout training teambuilding depressie

teambuilding roskam haag training burnout kleurendenken levensfasen workshop teamcoaching coach perfectionisme den john dramadriehoek depressie coaching conflict blikopener

levensfasen teamcoaching depressie kleurendenken john coach haag den blikopener dramadriehoek training perfectionisme teambuilding roskam burnout coaching conflict workshop

Een blik op authenticiteit

Authenticiteit is ‘hot’. Samen met duurzaamheid is het volgens mij een van de meest ingevulde zoektermen in Google. Ook de marketingsector heeft de term opgepikt. Een rondje reclames lezen levert alleen al in mijn woonplaats veel, soms verrassende, producten en diensten op, die als authentiek worden aangeprezen: authentiek brood, vlees, hout, authentieke huizen, kaas, kleding, gerechten, volksdansen en zelfs een authentiek kerstgevoel en authentieke sneeuw (in de indoor-skibaan)…

Vraag een groep consultants naar hun kernwaarden en dan was integriteit tot voor kort het onvermijdelijke antwoord. Nu wordt steeds vaker authenticiteit genoemd. Vervolgens gaat het gesprek al snel over het belang om dicht bij jezelf te blijven. Genoeg reden dus om eens een blik te werpen op authenticiteit.

Authentieke diensten en producten
In de aanloop naar de Olympische Spelen in Peking toonden diverse media foto’s (zie hieronder) van Chinese vrouwen met eetstokjes tussen hun tanden, die in training waren voor de Olympische Spelen.

Chinese gastvrouwenHet ging erom dat ze leerden glimlachen. Zij waren namelijk gastvrouwen en gastvrouwen dienen vriendelijk te zijn. Daar hoort glimlachen bij. Maar blijkbaar deden ze dat niet vanzelf en moesten ze het leren. Dus als bezoekers van de Zomerspelen in China de weg kwijt waren, kwam een dergelijke gastvrouw met een glimlach op hen af. Wat zouden ze toen gedacht hebben? ‘Wat een vriendelijke vrouw’? Of ‘Die heeft haar lesje goed geleerd’?

Maakt het uit of een glimlach echt is of niet? Je zou immers verwachten dat de moderne mens zo gewend is aan ingestudeerde glimlachen (denk ook maar aan het altijd lachende personeel van Disneyworld) dat de echtheid ervan er niet toe doet.

James Gilmore en Joseph Pine, de auteurs die het begrip van de belevingseconomie introduceerden, stellen dat een dergelijk aangeleerde en gekunstelde dienstverlening niet de toekomst heeft. Zij benadrukken dat het door consumenten steeds belangrijker wordt gevonden dat producten en diensten authentiek zijn. Maar wat is dan authentiek? Volgens Gilmore en Pine is een product dat je koopt authentiek als het correspondeert met jouw zelfbeeld. Het moet op een of andere manier met jou ‘vibreren’. Het product geeft je dan een goed gevoel omdat het appelleert aan iets dat je raakt en dat maakt het voor jou authentiek.

Om marketeers meer houvast te bieden, onderscheiden Gilmore en Pine genres van authenticiteit:
• De natuurlijke authenticiteit van goederen zoals we die herkennen in organisch voedsel, het vlees van vrolijke koeien en zeep gemaakt van kiwi;
• Oorspronkelijke authenticiteit die we herkennen in goederen met een origineel ontwerp (de iPod bijvoorbeeld), de echte Uggs-laarzen of een echt kunstwerk;
• Uitzonderlijke authenticiteit die een organisatie laat zien met een bijzondere dienstverlening (of met gastvrouwen die oprecht glimlachen…);
• Verwijzende authenticiteit is de echtheid die een werk of product ontleent aan de toespeling op bijvoorbeeld een historisch gegeven of een eeuwenoude traditie. Denk aan een film die gebaseerd is op een waar gebeurd verhaal of een Japanse theeceremonie;
•Invloedrijke authenticiteit is de echtheid die gebouwen, evenementen en producten ontlenen aan hun suggestie van iets hogers; aan een verheffende betekenis. Een organisatie die weet te overtuigen dat het een hoger doel dient, zoals duurzaamheid of rechtvaardigheid.

Hiermee wordt duidelijk dat authenticiteit op verschillende manieren is te ervaren. Maken we een Japanse theeceremonie mee in het Amsterdamse Okura Hotel, dan zal de één dat als authentiek ervaren omdat het verwijst naar een eeuwenoude traditie, terwijl de ander een ceremonie in Amsterdam speciaal voor toeristen niet natuurlijk vindt; niet oorspronkelijk en daarom niet authentiek. Authenticiteit bestaat dus in het oog van de aanschouwer. Van authentieke diensten en producten naar authentieke mensen.

De visie van filosoof Rousseau
In de visie van de filosoof komt een aanpak als van Gilmore en Pine gauw als gekunsteld over. Hoe authentiek kan een boek zijn dat zo duidelijk is geschreven voor de markt? Is instrumenteel of resultaatgericht gedrag wel authentiek? Gaan we met de filosofen mee in hun onderzoek naar authenticiteit dan krijgen we een ander, veel lastiger, verhaal te horen.

Het idee dat ieder mens een authentieke manier van mens-zijn bezit, ontstond in de 18e eeuw. Met de opkomst van de industriële revolutie werden sociale verbanden losser. Voorheen ontleende men zijn identiteit aan gedeelde waarden in de gemeenschap, een band met God of de natuur. In plaats daarvan werd de band met zichzelf, met de inwendige natuur belangrijk. Het model om het leven vorm te geven vond men niet langer buiten zichzelf maar in zichzelf. Trouw zijn aan zichzelf kreeg de betekenis van trouw zijn aan de eigen uniciteit.

Jezelf zijn
Authenticiteit heeft dus vooral te maken met ‘jezelf zijn’. Maar kun je dan ooit niet jezelf zijn? Als we zeggen dat we niet onszelf zijn, bedoelen we vaak dat we iets verkeerd hebben gedaan. ‘Sorry, ik was mezelf niet’. Daarmee zeg je dat je echte zelf heus wel deugdelijk is. Maar in feite is alles wat je doet een uiting van jezelf. Je laat in verschillende situaties verschillende kanten van jezelf zien. Bij je schoonfamilie gedraag je je anders dan met je collega's in het café; bij je partner laat je andere kanten van jezelf zien dan in een vergadering; en als je prikkelbaar wordt wanneer je moe bent zegt dat ook iets over je. Wanneer ben je dan wel of niet jezelf?

Volgens psychologen hebben we sowieso niet één ‘zelf’ maar een heleboel 'zelven': ik-als-partner, ik-als-ouder, ik-als-professional, ik-als-kind, ik-als-collega, enzovoort. Je kunt niet zeggen dat het ene zelf echter is dan het andere. Mensen zeggen wel eens dat ze alleen bij intimi zichzelf zijn. Ze laten daar meer hun zachte, kwetsbare kant zien. Op hun werk zijn ze waarschijnlijk zakelijker. Maar het feit dat je in die situatie een andere kant van jezelf laat zien, en hoe je dat doet, zegt ook weer iets over je.

Een verdere complicatie is dat het gedrag van mensen het ‘zelf’ beïnvloedt. Als je maar vaak genoeg zielig en afhankelijk doet omdat je daardoor hulp van anderen krijgt, dan wórd je ook zo. Mensen kunnen helemaal vergroeien met bepaalde strategische zelfpresentaties. Ook blijkt dat mensen die met subtiele beïnvloedingstrucs worden verleid om bijvoorbeeld geld te geven aan een goed doel, zichzelf daardoor gaan zien als altruïstisch.

Authenticiteit en verbondenheid
Aan het streven naar authenticiteit kleven ook gevaren. Het wordt gevaarlijk als de verwezenlijking van authenticiteit de lading krijgt van alleen doen wat je zelf belangrijk vindt. Je wordt dan zelf de maatstaf van alles, zonder rekening te houden met de verlangens van anderen. Kort door de bocht: je kunt heel erg jezelf zijn, maar ook een hork, denk maar aan een type als Theo van Gogh. Authenticiteit is dus geen vrijbrief om met niemand rekening te houden!

Het kan dus heel authentiek zijn je aan te passen aan je omgeving. Tegen een onzekere medewerker die overal aan twijfelt gedraag je je anders dan tegen iemand die het te hoog in zijn bol heeft. En tegen een cliënt die houdt van een directe aanpak doe je anders dan tegen een die wat meer small-talk nodig heeft. Er is niks onechts aan om rekening te houden met de behoeftes van anderen. Het wordt pas een probleem wanneer je je eigen drijfveren en waarden vergeet.

Authenticiteit versus defensief gedrag
Authenticiteit is niet objectief te meten. Het heeft vooral te maken met het gevoel of je iemand geloofwaardig vindt of niet. Sommige mensen voelen vanuit hun intuïtie of iemand authentiek is. Wat wél te meten is, is het tegenovergestelde, namelijk de mate van defensiviteit in menselijk gedrag. 'Als je iemand vraagt om iets te vertellen waar hij zich voor schaamt, zal een defensief persoon al gauw aanvoeren dat het niet zijn schuld is, terwijl een niet-defensief persoon zich alweer schaamt als hij eraan terugdenkt.

Authenticiteit is daarmee ook de moed om jezelf te zijn zonder verdediging, zonder harnas, zonder façade. Iemand die minder authentiek is, voelt zich eerder in het nauw gedreven. Kijk maar eens naar leidinggevenden, als ze worden tegengewerkt. Sommigen worden dan wat dwingend: iets moet gebeuren, omdat zij het zeggen, klaar. Ze handelen dan voornamelijk vanuit hun ego, terwijl ze waarschijnlijk meer kunnen bereiken als ze bijvoorbeeld eerst iets vragen, of zich kwetsbaar opstellen door te zeggen: ‘Ik weet het niet’.

Guus Hiddink
Guus Hiddink Guus Hiddink is van het type ‘what you see is what you get’. Guus is authentiek: je gelooft hem. Wat hij zegt, maakt hij waar, en hoe. Hij maakt verschil op basis van zijn kwaliteiten en toont aan dat succes geen toeval is. Wat hem bij PSV lukte, lukte hem ook in Australië, Zuid-Korea, Rusland en bij Chelsea. Dat krijgt hij mede voor elkaar doordat hij dicht bij zichzelf blijft. Hij handelt vanuit zijn persoonlijke drijfveren en waarden en is stabiel. Ook als hij erg onder druk staat, zie je nog dezelfde Hiddink.

Tot slot
Een authentiek mens is bovenal een bewust levend mens die het leven voortdurend onderzoekend beleeft door zich steeds weer af te vragen of het klopt wat hij doet en ervaart. ‘Een niet onderzocht leven is het niet waard om te leven’, is een beroemde uitspraak van Socrates. Bewust leven vraagt de moed om de eigen drijfveren en waarden steeds weer te onderzoeken.

Wanneer zijn mensen authentiek? Kortweg als zij hun meerdere rollen, hun ‘zelven’, erkennen en accepteren en ernaar streven die rollen zo goed mogelijk in te vullen. Een authentieke docent is een goede docent. Een docent is echt goed als hij handelt naar de waarden die eigen zijn aan het docentschap, met liefde voor het vak en met oprechte belangstelling voor het leerproces van de leerlingen.

Wanneer is een leider authentiek? Wanneer hij met overtuiging een leider is, met een duidelijk doel, dienstbaar aan het geheel waaraan hij leiding geeft, duidelijk in zijn waarden en bewust van de eigen emoties. Maar is het mogelijk authentiek te zijn wanneer financiële winst het doel is? Dat hangt dus af van de rol die de leider zichzelf toebedeelt.

Tenslotte, kan een product dat bedacht is door ontwerpers en symbolisch ingepakt en verkocht wordt door een leger marketeers, reclamemensen en verkopers om de consument te behagen, authentiek zijn? Als het voorafgaande waar is dan zou dat zowel van de makers als van de consument afhangen. Voor de makers is bepalend vanuit welke waarden ze in hun rol als verleiders zitten. Voor de consument gaat het erom of hij tot de aanschaf verleid wil worden. Of juist niet…